با زنبورهـای عسـل همچنان غریبه‌ایم

zanborبا زنبورهـای عسـل همچنان غریبه‌ایم

زنبورهای عسل حشراتی هستند که رابطه خویشاوندی نزدیکی با مورچه‌ها و زنبورهای وحشی دارند. آنها بیشتر به واسطه نقش موثری که در گرده‌افشانی، تولید عسل و موم دارند، شناخته شده‌اند.

از نظر تقسیم بندی علمی، هنوز هم چالش و اختلاف نظر زیادی درباره زنبورها وجود دارد و به همین سبب بسیاری از دانشمندان ترجیح می دهند، آنها را کماکان زیرمجموعه یک خانواده بزرگ به نام آپویدآ (Apoidea) تلقی کنند.

 

زنبورهای عسل یکی از اعضای همین خانواده بزرگ و از جنس آپیس ها (Apis) هستند. از آنجا که زنبورهای عسل می توانند رابطه نزدیکی با انسان ها برقرار کنند، رفتار آنها نیز بیشتر از سایر گونه ها مورد مطالعه قرار گرفته است. زنبورهای عسل، کلونی ها یا اجتماعات سازمان یافته بسیار دقیق و منسجمی دارند. اوج فصل کاری زنبورهای عسل بهار است اما آنها از نظر طبیعی به خواب زمستانی نیازی ندارند. زنبورهای عسل با جستجو و جمع آوری دو ترکیب مهم یعنی گرده و شهد گل ها، چرخ کارخانه های ساخت عسل را به راه می اندازند.

 

زندگی اجتماعی

زنبورهای عسل بسیار اجتماعی هستند و در کلونی هایی مشتمل بر یک ملکه، هزاران زنبور کارگر و تعداد محدودی زنبور نر زیست می کنند. تحقیقات پژوهشگران دانشگاه میشیگان نشان می دهد، زنبورهای کارگر و ملکه فقط در یک ژن با یکدیگر تفاوت دارند و همین ژن ساده نحوه زندگی و مسئولیت آنها را به کلی تغییر می دهد. یکی از مهم ترین وظایف زنبورهای عسل کارگر، لانه سازی از موم است. درواقع ترشحات غدد شکمی زنبورهای عسل کارگر است که اجرای این امر خطیر را میسر می سازد.

زنبورهای کارگر جوان در عین حال موظف به تهیه و جایگذاری گرده و شهد در هر حفره یا سوراخ به عنوان غذای لازم برای رشد لاروها نیز هستند. زنبورهای عسل نر هم بعد از آن که وظیفه خود را انجام دادند، در طول فصل پاییز از کندو بیرون رانده و به مرگ محکوم می شوند. در تعیین وظایف فردی و روزانه زنبورهای عسل مساله سن نیز بسیار مهم است.

قدرت سازگاری

سازگاری زنبورهای عسل با شرایط محیطی مثال زدنی است. زمانی که تعدادی از زنبورهای عسل به صورت گروهی و برای تهیه غذا از کندو خارج می شوند، کلونی بر جا مانده قادر است حتی اگر آنها برنگردند، چند سال و فقط با ذخایر غذایی موجود به حیات خود ادامه دهد. در این شرایط زنبورهای یک کلونی اغلب در کنار یکدیگر جمع می شوند. زنبورهای عسل عادت دارند زمستان را نیز در کنار یکدیگر سپری کنند. از نظر رفتاری، زنبورهای عسل در آسیا، آفریقا، اروپا و دیگر نقاط جهان تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند، اما برخی گونه های خاص، در مقایسه با دیگران رفتاری تهاجمی تر دارند.

دفاع گروهی

رفتارهای تهاجمی زنبورها باعث شده داستان های ضد و نقیض بسیاری درباره آنها رواج پیدا کند. تحقیقات نشان داده زنبورها نیز دقیقا همانند سایر حشرات در برابر مهاجمان عمدی یا غیرعمدی از خود دفاع می کنند. این روایت که زنبورها فقط یک بار قادر به نیش زدن هستند، درخصوص زنبورهای عسل مصداق دارد. درواقع زنبورهای عسل کارگر به نوعی پیکان مجهز هستند که به روده آنها متصل است و زمانی که به هر دلیل به قربانی خود حمله می کنند، این پیکان از بدن آنها خارج می شود. باقی داستان از این جهت جالب تر است که زنبور عسل بعد از آن که سم خود را به بدن قربانی وارد کرد، می میرد اما همزمان فرومون یا نوعی ماده شیمیایی در بدنش ترشح می شود که به سایر زنبورها هشدار می دهد و آنها را به نیش زدن دوباره مهاجم تحریک می کند.

کندوسازی

زنبورهای عسل کارگر برای ذخیره عسل و تغذیه زمستانه به ساخت کندو اقدام می کنند. کندوی زنبورها از لوله های شش وجهی تشکیل شده است. برای ساخت این نوع لوله های شش وجهی نه تنها موم کمتری لازم است، بلکه حتی حجم عسل ذخیره شده نیز در این شرایط به حداکثر می رسد. رنگ برخی کندوها که برای پرورش لاروها مورد استفاده قرار می گیرد، به دلیل حضور پیله کم کم تیره می شود، اما بقیه کندوها معمولا رنگ روشن دارند. زمانی که زنبورهای عسل برای ساخت کندو گردهم می آیند، دمای لانه تقریباً به 30 تا 35 درجه سلسیوس می رسد و این دمایی است که برای حفظ بافت موم کندو لازم است. زنبورهای کارگر تقریبا شش هفته زندگی می کنند، اما در طول این مدت کوتاه نیز تمام تلاش خود را برای حفظ و نگهداری از کندو انجام می دهند.

تهیه عسل

زمانی که عمر یک زنبور کارگر به ده روز رسید، یک غده تولید موم در ناحیه شکمی اش رشد می کند اما زنبورهای عسل کارگر برای انجام وظایف خطیر خود به ابزارهای دیگری هم نیاز دارند. کیسه یا سبد گرده (Corbicula or pollen basket) که جزئی از پاهای مفصل دار عقبی زنبورهاست، یکی از این ابزارهای بسیار مهم است که برای حمل شهد گل ها استفاده می شود. تفاوت ژنتیک ملکه و زنبورهای کارگر نیز دقیقا به داشتن یا نداشتن همین کیسه برمی گردد. کیسه گرده متصل به پای عقب زنبورهای عسل، یک فضای خالی براق است که اطراف آن را موهای نازکی پوشانده است. زنبورهای عسل هنگام حمل شهد گل ها با سبد گرده به کندو، آن را با نوعی آنزیم مخصوص مخلوط و پس از رسیدن به لانه این شیره را از زبان خود به زبان زنبورهای دیگر منتقل می کنند. این فرآیند زبان به زبان گشتن ساده، سبب تبخیر بخش مایع شهد و در نهایت ساخت عسل می شود. از طرفی غدد زنبورهای کارگر، محتویات قندی عسل را به موم تبدیل می کند. تکه های کوچک موم در ناحیه شکمی تولید می شوند. زنبورهای کارگر آنقدر این موم ها را می جوند تا نرم و قالب پذیر شوند و در آخر آنها را به شانه های کندو اضافه می کنند.

ارزش گرده افشانی

گرده افشانی زنبورهای عسل یکی از اهرم های موثر رشد و پویایی گیاهان و انواع فضاهای سبز در جهان است. تحقیقات پژوهشگران دانشگاه کورنل آمریکا در سال 2008 میلادی نشان داد گرده افشانی حشرات در سرتاسر کره زمین ارزشی بیشتر از 200 میلیارد دلار آمریکا دارد، اما چگونه؟ درواقع بقای سبزیجات، میوه ها، روغن ها و برخی انواع آجیل هایی که ما مصرف می کنیم، با عملکرد ارزشمند این موجودات کوچک در ارتباط است. کاهش جمعیت حشرات ازجمله زنبورهای عسل و پروانه ها می تواند بسادگی امنیت منابع غذایی ما را مختل کند.

تنها در آسیا ارزش اقتصادی حشرات گرده افشان ازجمله زنبورهای عسل 118 میلیارد دلار است در حالی که در اروپا، آفریقا، آمریکای جنوبی و آمریکای شمالی این رقم به ترتیب حدود 32، 19، 20 و 19 میلیارد دلار برآورد می شود. غلات، شکر، انواع ریشه گیاهان و برخی قارچ ها در این میان کمتر به حضور گرده افشان هایی چون زنبورها و سایر حشرات نیاز دارند. آنها یا خود گرده افشانی لازم را انجام می دهند یا به جریانات متحرک اتمسفر یا همان باد وابسته هستند.

تفاوت زنبورهای عسل و زنبورهای وحشی

زنبورهای عسل و وحشی به دلیل نیش های دردناکی که دارند، اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند، اما تفاوت آنها در این است که زنبورهای عسل وقتی تحریک شوند، نیش می زنند در حالی که زنبورهای وحشی به صورت طبیعی به نیش زدن گرایش دارند. یکی از تفاوت های زنبورهای عسل با زنبورهای وحشی این است که زنبورهای وحشی می توانند چند بار نیش بزنند در حالی که زنبور عسل بعد از یک بار نیش زدن می میرد. تشخیص این دو نوع زنبور نیز از دو جهت اهمیت دارد: نخست نحوه درمان افراد آسیب دیده و دوم نحوه کنترل یا دفع آفات. تفاوت های فیزیکی تا حدودی شناسایی آنها را راحت تر می کند. به عنوان مثال زنبورهای عسل حدود 2.54 سانتی متر طول دارند، رنگ بدن برخی کاملا سیاه و برخی دیگر قهوه ای مایل به نارنجی با خط های زرد است. یکی از ویژگی های ظاهری مهم زنبورهای عسل این است که روی بدن آنها مو دیده می شود اما بدن زنبورهای وحشی نرم و صاف و پوست آنها اغلب شفاف است. بخش میانی تنه زنبورهای وحشی نیز نسبت به زنبورهای عسل باریک تر است. آنها مشخصا چهار بال دارند و براحتی می توان رنگ شفاف پوست آنها را با الگوهای مختلف زرد و سیاه تشخیص داد. نحوه زیست و زیستگاه این دو نیز با یکدیگر بسیار فرق دارد. فرضا کلونی زنبورهای عسل گاه تا مرز 75 هزار زنبور می رسد در حالی که کلونی زنبورهای وحشی بندرت به مرز 10 هزار زنبور می رسد. در زنبورهای وحشی، ملکه آشیانه را برای کلونی خود می سازد، در حالی که در زنبورهای عسل این وظیفه را زنبورهای کارگر به عهده دارند. زنبورهای وحشی به خواب زمستانی می روند و پاییز سال بعد لانه جدید بنا می کنند، در حالی که زنبورهای عسل این گونه نیستند.

فرناز حیدری / کارشناس ارشد محیط زیست


بستن

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مطالب محبوب (پربازدید) بخش مقالات

پازل سازی با تصاویر

IMAGE

دوشنبه, 01 ارديبهشت 1393 پازل سازی با تصاویر عکس‌هایتان پازل بسازیدکنار هم چیدن تکه‌های پازل یکی از سرگرمی‌های متداول است. هر‌چه تکه‌های پازل بیشتر باشد، نتیجه کار زیباتر می‌شود. آیا تاکنون به ساختن یک...


ادامه مطلب...

میانبر زدن در رایانه

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 میانبر زدن در رایانه میانبرها همیشه راه را برای رسیدن به مقصد کوتاه می‌کنند و در رایانه‌ها نیز استفاده از میانبرها موجب می‌شود با انجام کمترین کار در سریع‌ترین زمان نیاز شما...


ادامه مطلب...

استانداردهای آموزش علوم

IMAGE

چهارشنبه, 04 تیر 1393 استانداردهای آموزش علوم دانشمندان و آموزشگران علوم هم سخن اند که علم راهی برای توضیح جهان طبیعت است. علم مجموعه ای از تجربه ها و انباشت تاریخی دانش است. از این رو، یادگیری تجربه های...


ادامه مطلب...

برتری‌های تقویم هجری شمسی بر دیگر تقویم‌ها

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 برتری‌های تقویم هجری شمسی بر دیگر تقویم‌ها مبنای آغاز سال در تقویم هجری شمسی روزی است که طول روز و شب با هم برابر می‌شود. این روز را اعتدال بهاری می‌نامند. هر سال دو بار طول روز و شب...


ادامه مطلب...

20 راهکار برای کمک به زمین

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 20 راهکار برای کمک به زمین راهکارهایی که در این مقاله برای کمک به داشتن زمینی سبزتر آمده است، شاید برای بسیاری از شما تکراری به نظر برسد. ولی یادآوری بعضی از این نکات برای شروع فرهنگ...


ادامه مطلب...

روش‌های جستجو در گوگل برای مبتدیان

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392   روش‌های جستجو در گوگل برای مبتدیان عصر انفجار اطلاعات است و حجم اطلاعاتی که هر روز تولید می‌شود شاید چند برابر کل اطلاعاتی باشد که بشر در تمام دوران قبل از صنعتی شدن تولید کرده...


ادامه مطلب...

انرژی بادی، پاک یا آلاینده

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 توربین بادی به ابزاری اطلاق می‌شود که برای تبدیل انرژی جنبشی باد به انرژی مکانیکی استفاده می‌شود. توربین‌های بادی در طول تاریخ در اندازه‌های بزرگ و کوچک و برای کاربردهای مختلف...


ادامه مطلب...

سرچشمه آمازون

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 سرچشمه آمازون تعیین سرچشمه اصلی بزرگ‌ترین رودخانه جهان در طول تاریخ به نحو شگفت‌آوری با دشواری‌های خاص خود همراه بوده است. دانشمندان حداقل از اواسط قرن 17 میلادی به بعد بر سر این که...


ادامه مطلب...

خرس​ها ریاضی می​دانند

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 خرس​ها ریاضی می​دانند بررسی‌های تجربی نشان داده خرس‌هایی که در اسارت بزرگ می‌شوند، توانایی انجام یکسری شمارش‌های عددی خاص را دارند. به‌عنوان مثال زمانی که عددی برایشان خوانده...


ادامه مطلب...

از باز شدن فایل‌های پیوست در جیمیل مطلع شوید

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 از باز شدن فایل‌های پیوست در جیمیل مطلع شوید سرویس ایمیل گوگل (جیمیل) نیاز به معرفی ندارد؛ زیرا بسیاری از کاربران از آن استفاده می‌کنند. همان‌طور که می‌دانید جیمیل و مرورگر کروم...


ادامه مطلب...

اینترنت اشتراکی با مدیریت کاربران

IMAGE

دوشنبه, 25 فروردين 1393 اینترنت اشتراکی با مدیریت کاربران کانون اینترنت (Internet Hotspot) نقطه اتصالی از نوع بی‌سیم است که سرویس دسترسی به اینترنت را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. امروزه بسیاری از کافی شاپ ها،...


ادامه مطلب...

پاک کردن خاطرات بد از ذهن با شوک الکتریکی

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 پاک کردن خاطرات بد از ذهن با شوک الکتریکی دانشمندان هلندی شیوه جدیدی برای پاک کردن خاطرات بد از ذهن ارائه کرده اند. طی 75 سال اخیر، از شوک الکتریکی برای پاک کردن قسمت هایی از حافظه...


ادامه مطلب...

با زنبورهـای عسـل همچنان غریبه‌ایم

IMAGE

یکشنبه, 25 اسفند 1392 با زنبورهـای عسـل همچنان غریبه‌ایم زنبورهای عسل حشراتی هستند که رابطه خویشاوندی نزدیکی با مورچه‌ها و زنبورهای وحشی دارند. آنها بیشتر به واسطه نقش موثری که در گرده‌افشانی، تولید...


ادامه مطلب...

اینترنت 15 پیش‌بینی در مورد آینده اینترنت

IMAGE

دوشنبه, 01 ارديبهشت 1393 15 پیش‌بینی در مورد آینده اینترنت اینترنت در چند سال اخیر زندگی مردم را بکلی دگرگون ساخته، راه‌های جدیدی برای ارتباط با خانواده و دوستان ایجاد کرده و شیوه‌های مرسوم ارتباط بین...


ادامه مطلب...

پله پله تا نتایج اول گوگل با SEO

IMAGE

دوشنبه, 01 ارديبهشت 1393 پله پله تا نتایج اول گوگل با SEO هنگام جستجو در گوگل چه سایت‌هایی اول نمایش داده می‌شوند؟این‌که هنگام جستجوی کاربر، سایت شما در چه جایگاهی نمایش داده می‌شود، موضوع بسیار مهمی است...


ادامه مطلب...

مسواک تمام هوشمند

IMAGE

شنبه, 18 دی 1395 نمایشگاه سی‌ای‌اس (CES) هر سال به معرفی برترین گجت‌های جدید دنیا می‌پردازد. یکی از محصولاتی که قرار است در این نمایشگاه رونمایی شود، مسواک هوشمند کولیبری آرا (Kolibree Ara) است. اما مسواک...


ادامه مطلب...

حل کردن رنگ‌های یک مکعب

IMAGE

چهارشنبه, 08 دی 1395 برای خیلی از ما مرتب‌کردن یک مکعب به‌هم‌ریخته‌ی «روبیک» غیرممکن است. تازه، شاید بتوانیم به‌سختی یک‌طرف مکعب را هم‌رنگ هم کنیم، اما از پس هم‌رنگ‌کردن طرف‌های دیگرش...


ادامه مطلب...

شب یلدا و آداب و رسوم آن

IMAGE

سه شنبه, 30 آذر 1395     شب یلدا شب یلدا و جشن هایی که در این شب برگزار می شود، یک سنت باستانی است از زمانهای گذشته تا به امروز در میان ایرانیانمرسوم بوده است.   این شب به زمان بین غروب آفتاب از...


ادامه مطلب...

آنچه در اپل خوب است ‌و در شرکت‌های دیگر فاجعه

IMAGE

شنبه, 25 دی 1395 شرکت اپل، سازوکار مشخصی برای خودش دارد که باعث پیشرفت و درآمدزایی است.مدير بازاريابي پيشين اين شركت، سالها بعد شركتي براي خودش تأسيس كرد و كوشيد آنچه را در اپل آموخته بود، به كار...


ادامه مطلب...

اختلالات خواندن و راهکارهای درمانی

IMAGE

سه شنبه, 23 آذر 1395  اختلالات خواندن و راهکارهای درمانی در مقاله های گذشته در رابطه با اختلالات خواندن مطالبی آموختیم. دانستیم که خواندن فرآیندی است پیچیده، که شامل تشخیص نمادهای زمان به شکل چاپ شده...


ادامه مطلب...

منو مکعب

کتاب های مکعب

امام مهدی (سلام الله علیه) : أكثِرُوا الدُّعاءَ بِتَعجيلِ الفَرَجِ فَإِنَّ ذلِكَ فَرَجُكُم. براى تعجيل در فرج بسيار دعا كنيد، كه مايه گشايش در كار شما است. كمال الدّين - ص 485

اوقات شرعی

حاضرین در سایت

ما 116 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

ورود به سایت

تصویر تصادفی

25.jpg